Hint Okyanusu - Hint Okyanusu Hakkında







Büyüklük bakımından Büyük Okyanus ve Atlas Okyanusu'ndan sonra üçüncü sırada yer alan Hint Okyanusu, 73.555.715 km2'lik bir alanı kaplar. Batısında Afrika, kuzeyinde Hindistan ve doğusunda Avustralya vardır. Güneyde ise Antarktika' ya kadar uzanır. Bilinen en derin noktası 7.450 metre ile Cava'nın güneyindedir.

Atlas Okyanusu ve Büyük Okyanus'ta da olduğu gibi, yüzey suları iki büyük anafor oluşturur. Güney akıntıları alize rüzgârlarının etkisiyle ters saat yönünde Avustralya'dan batıya yönelerek Madagaskar'a, oradan da güneye iner. Bura*dan batı rüzgârlarıyla Ümit Burnu'ndan do*ğuya yönelerek Avustralya'ya, oradan da yeniden kuzeye, başlangıç noktasına gelir. Kuzeydeki dolaşım ise Bengal Körfezi ve Umman Denizi'ndedir. Kışın ters saat yönün*de olan bu dolaşım, yazın güneybatı muson rüzgârlarının etkisi altında saat yönünde hare*ket eder. Eskiden ticaret gemileri Umman Denizi'ndeki bu mevsimlik akıntıları izlerdi.

Ticaret gemileri Hint Okyanusu'na batıda Süveyş Kanalı ve Kızıldeniz, doğuda ise Singapur ve Malakka Boğazı yoluyla girer. Buradan Hindistan, Pakistan ve Basra Körfezi'ne geçilir. Kızıldeniz yoluyla gelen bazı gemilerle Güney Afrika'dan dolaşanların ço*ğu da Hint Okyanusu'nu geçerek Avustral*ya'ya gider.

Hint Okyanusu'nun güney yarısında Mada*gaskar ve Sumatra dışında büyük ada yoktur. Kuzey yarısında ise Sri Lanka ve Sokotra'nın yanı sıra birçok küçük ada bulunur. Madagas*kar ile Hindistan arasında iki ayrı ada kümesi vardır. İlk kümede Seyşeller, Mauritius ve Reunion adaları, ikinci kümede de Lakkadiv, Maldiv ve Chagos adaları bulunur. Andaman ve Nikobar takımadaları da doğudadır.

Hint Okyanusu, kuzeyde Asya, batıda Afrika ve Arabistan Yarımadası, doğuda Malezya Yarımadası, Sunda Adaları ve Okyanusya tarafından çevrilen, dünyanın üçüncü büyük okyanusudur. Agulhas Burnu'nun güneyinde 20° doğu boylamının geçtiği yerde Atlas Okyanusu'ndan; 147° doğu boylamının geçtiği yerde de Pasifik Okyanusu'ndan ayrılır. En kuzeyde Basra Körfezi'nde, 30° enlemine kadar uzanır.Dünya sularının %20'sini kapsar. Afrika'dan Avustralya'ya kadar okyanusun genişliği 10.000 kilometre kadardır. Bu alanda yaklaşık olarak 73.566.000 km² yer kaplar. Hacminin yaklaşık olarak 292.131.000 km³ olduğu tahmin edilmektedir.
Okyanus içerisindeki ada ülkeler Madagaskar, Komor Adaları, Seyşeller, Maldivler, Mauritius, Sri Lanka ve Endonezya'dır. Asya ve Afrika arasında önemli bir geçiş yolu niteliğinde olması nedeniyle ülkeler arasında anlaşmazlıkların yaşanmasına sebep olmuştur. Çok büyük bir alanı kaplamasından dolayı 19. yy. başlarında İngilizler çevresindeki toprakların çoğunu kontrolleri altına alıncaya kadar hiçbir ülke tarafından üzerinde tam olarak hakimiyet kurulamamıştır. 2. Dünya Savaşı'ndan sonra ise çoğunlukla Avustralya ve Hindistan egemenliğinde kalmıştır.

Coğrafya
Hint Okyanusu, Afrika, Asya ve Antartika tektonik levhalarının birleştiği yerdedir. Bağlantı bölgesi Hindistan'ın kuzeyinde kıta sahanlığından çıkarak güneye doğru ilerleyen bir sap ve iki koldan oluşan ters bir Y şeklindeki Orta Hint Okyanusu Sırtı'dır. Doğu, batı ve güney havzaları bu sırtlar yüzünden bir kez daha bölünmüştür. Kıta sahanlığı ortalama olarak 200 km genişliğe kadar uzanır. Bunun yanı sıra Avustralya'nın batı kıyılarında 1000 km'ye kadar çıkmaktadır. Ortalama derinlik 3.890 metredir. En derin nokta Java çukurunda deniz seviyesinin yaklaşık 7.450 m altındadır. 50° güney enleminin kuzey bölümü %86 oranında pelajit çökeltilerle; diğer %14'lük bölüm ise toprak tortularıyla kaplanmıştır. Bu enlemin altında kalan bölgeler ise daha çok buzul alanlardır. IHO (International Hydrographic Organisation) 2000'de aldığı bir kararla Hint Okyanusu'nun bir bölümünde beşinci bir okyanusun daha sınırlarını belirledi. Bu yeni okyanus Antartika kıyılarından 60° güney enlamine kadar uzanıyor.

Hint Okyanusu'ndaki önemli geçiş noktaları ve boğazlardan bazıları Babü'l Mendep, Hürmüz Boğazı, Malakka Boğazı, Süveyş Kanalı'nın güney girişi ve Sunda Boğazı'dır. Andaman Denizi, Umman Denizi, Bengal Körfezi, Büyük Avustralya Körfezi, Aden Körfezi, Mozambik Kanalı, Kızıldeniz okyanusun diğer bölümlerindendir.

İklim
Kuzey kesimlerde iklime muson rüzgar sistemleri etki etmektedir. Ekimden nisana kadar güçlü kuzeydoğu rüzgarları eser; mayıs-ekim ayları arasında ise güney ve batı rüzgarları hüküm sürer. Bu rüzgarlar Umman Denizi'nden Hindistan alt kıtasına şiddetli muson yağmurları getirirler. Güney Yarımküre'de rüzgarlar genellikle daha yumuşaktır ama Mauritius yakınlarında şiddetli yaz fırtınaları yaşanabilir. Muson rüzgarlarının yönü değiştiğinde ise kasırgalar Arap Denizi ve Bengal Körfezi'nin kıyılarını vurabilir.

Hidroloji
Okyanus akıntıları genel olarak musonlar tarafınndan kontrol edilir. Biri Kuzey Yarımküre'de saat yönünde, diğeri ise ekvatorun güneyinde saat yönünün tersi yönde olmak üzere iki büyük dairesel akıntı hakim akış şeklini belirler. Kış musonları etkisini gösterdiği sırada kuzey akıntılarını da tersine döndürür. Derin sulardaki dolaşım ise Atlantik, Kızıldeniz ve Antartika'dan gelen akıntıların kontrolündedir. 20° güney enleminin kuzey bölgelerinde deniz suyu sıcaklığı minimum 22°C değerlerindedir. Doğu bölgelerde bu 28°C'ye kadar çıkmaktadır. 40°güney enleminin güneyinde ise sıcaklık çok hızlı bir şekilde düşer.

Suyun tuzluluk oranı 1000'de 32 ila 37 arasında değişmaktedir. Tuzluluk oranı en yüksek olan yerler Arap Denizi ile Güney Afrika ve Güneybatı Avustralya arasındaki bölgelerdir.
45° güney enleminden sonra su yüzeyinde irili ufaklı buz kütleleri ve buz dağları görülmeye başlanır. 60° güney enleminin güneyindeki bölgelerde ise yıl boyunca bu kütlelere rastlanabilir.