ÜNİTE 9

PSİKOLOJİ BİLMİNE GİRİŞ VE YÖNTEM
18 yy.a kadar psikoloji felsefenin kapsamı içinde ele alınmıştır. Wilhelm Wundt 1879’da bir deneysel psikoloji labratuvarı kurmuş ve bazı psikolojik konuların bilimsel yöntemlerle incelenebileceğini göstermiştir.

PSİKOLOJİ, insan ve hayvan davranışlarını inceleyen bir bilim dalıdır. Çevre, organizma ve davranışlar arasındaki ilişkileri incelemeye çalışır.
Bu etkileşimin ana öğelerinden biri çevredir. Organizmanın alıcı sinir uçlarına etki eden her türlü enerji değişikliğine UYARICI denir. Organizmanın çevresiyle etkileşimindeki ikinci öğe organizmanın kendisidir. (canlı türleri) Üçüncü öğe ise davranışlardır.
DAVRANIŞ, bir organizmada yer alan ve bir organizma tarafından yapılan her türlü eylemdir.
Psikolojide İncelenen Davranışlar Üç Grupta İncelenir
1- Gözlemci tarafından dolaysız biçimde gözlenen davranışlar (jest, mimik...)
2- Dolaylı olarak gözlenebilen davranışlar (zeka)
3- Sinir sistemi faaliyetleri ve fizyolojik süreçler, duyu organlarında ve kaslarda meydana gelen faaliyetlerdir. (nörofizyolojik faaliyetler)

PSİKOLOJİ BİLMİNİN TEMEL AMAÇLARI
1- BETİMLEME, birbirleriyle ilişkisi olan ya da olmayan davranışların ve davranışları belirleyen koşulların saptanmasıdır.
2- AÇIKLAMA, davranışları açıklayan genel ilkeleri içerir.
3- YORDAMA, davranışların önceden tahmin edilmesi ile ilgilidir. Yordamalar araştırmalardan elde edilen bulgulama ve temel ilke ve kuramlara dayanır.
4- KONTROL, davranışların seçilen ve istenen düzeye getirilmesidir.
PSİKOLOJİNİN DALLARI
1- DENEYSEL PSİKOLOJİ, deneysel psikologlar davranışı anlamak, açıklamak ve kontrol edebilmek için araştırmalarında deneysel yöntemi kullanırlar. Çalışmaların çoğu davranışın fizyolojik temelleri duyum, algı, güdü, öğrenme ve bellek gibi konuları kapsar.
a- FİZYOLOJİK PSİKOLOJİ, biyolojik temellere dayanır.
b- KARŞILAŞTIRMALI PSİKOLOJİ, zooloji ile yakından ilgilidir. Karşılaştırmalar yapılır.
c- ÖĞRENME, GÜDÜ, ALGILAMA VE DUYU
2- SOSYAL PSİKOLOJİ, inceleme birimi olarak bireyi alır. Bireylerin davranışlarının sosyal ortamdan nasıl etkilendiğini ve bireylerin sosyal ortamı nasıl değiştirmeye çalıştığını inceler.
3- GELİŞİM PSİKOLOJİSİ, çocukluk, ergenlik, gençlik, yetişkinlik ve yaşlılık dönemlerini inceler.
4- UYGULAMALI PSİKOLOJİ,
a- KLİNİK PSİKOLOJİ, kişilik psikolojisi ve davranış bozukluklarını inceler.
b- OKUL VE EĞİTİM PSİKOLOJİSİ, verimli öğrenme üzerinde durur.
c- ENDÜSTRİ VE ÖRGÜT PSİKOLOJİSİ, verimli çalışma üzerinde durur.
d- DANIŞMANLIK PSİKOLOJİSİ, öğrencilerin sorunlarını belirlemeye çalışır.
5- PSİKOMETRİK PSİKOLOJİ, istatistiksel ve matematiksel yöntemleri psikolojiye uyarlar.

PSİKOLOJİNİN YÖNTEMİ
1- BETİMSEL ARAŞTIRMALAR VE TEKNİKLER
A- DOĞAL GÖZLEM, canlılar doğal ortamlarında araştırıcının bir müdahalesi olmadan gözlemlenir.
B- SİSTEMATİK GÖZLEM, canlılar araştırmacının belirlediği koşullar altında gözlenir. Örneğin, öğrencilerin hangi öğretme tekniğini tercih ettiklerini gözlemleme
C- TESTLER, davranış ve davranışlarla ilgili özellikleri ölçmede kullanılan araçlardır.
D- ANKET (soru listesi)
E- MÜLAKAT (yüz yüze yapılan görüşme)
F- VAKA İNCELEMESİ, bireyin geçmişi ve ailesi, çevresindeki kişilerle ilişkileri, sorunları gibi konular hakkında bireyin kendisinden veya diğer kaynaklardan veri toplanır.
2- DENEYSEL ARAŞTIRMALAR,
A- BAĞIMSIZ DEĞİŞKENİ DEĞİŞİMLEME, bir deneyin denencesinde (hipotezinde) belirli bir neden belirli bir sonucu doğurur. Belirleyici neden bağımsız değişkendir. Bağımsız değişkeni test etme ise değişimlemedir.
B- DEĞİŞİMLEMENİN BAĞIMLI DEĞİŞKENE ETKİSİNİ GÖZLEME, bağımsız değişkenin davranışı nasıl etkilediğini gözler. Etkilenen değişken bağımlı değişkendir.
C- DİĞER DEĞİŞKENLERİ KONTROL ETME, çevresel değişkenler
3- KORELATİF ARAŞTIRMALAR, çevrede kendiliklerinden mevcut olan kendiliklerinden değişik değerler alan değişkenler incelenir. Araştırmacının bir rolü yoktur. Bağımlı-bağımsız değişken ayrımı yoktur. Birbirleriyle karşılıklı ilişki (korelasyon) içinde olan değişkenleri belirler.