ÖLÇEK ve ÖLÇEK TÜRLERİ

1-)Sınıflama/Gruplama/Adlandırma/Nominald Ölçekler;

Nesnelerin ölçülen özellikleri bakımından belirli bir ölçüte göre adlandırılmasıyla elde edilir.

Örnek: Bir sınıftaki bireyleri Kız, Erkek diye grublamak.
Uzun, Kısa, Gözlüklü, Gözlüksüz, Uzun, Kısa vs.... gibi grublamalar.

Bu tür ölçekte sayılar kullanılsada bu sayılar ölçülen özelliğin miktarı açısından bilgi vermez.

Örnek: 5 kg' lık bir meyva poşetinde 2 kg tatlı, 3 kg ekşi meyva var dersek bu meyvaların ne kadar tatlı veya ekşi olduklarını elde edemeyiz.Yani tatlılar çok mu tatlı az mı tatlı vs. gibi.

Bu ölçeklerde mod ve yüzdelik hesaplar yapılır.
Bu tür ölçekler simetrik ve geçişlidir.

Örnek: Bir grubu 2' ye ayıralım ilk grup başarılı 2. grub başarısız dersek A kişisi 1. grubtaysa başarılı B kişisi A kişisi ile aynı grubtaysa o da başarılıdır.(SİMETRİK)

Geçişlilik ise ; a>b
b>c ise
a>c dir


Örnek:Yine bir grubta A kişisi yanında B kişisi yer almakta (A=B) , B kişisinin yanında C kişisi yer almakta (B=C) ise A kiişsinin yanında C kişisi yer alır (A=C) dir.

2-)Sıralama/Dereceleme/Ordinal Ölçekler:

Nesnelerin sahip olduğu özelliğin miktarına göre sıralamakla elde edilir.Nesneler küçükten, büyüğe veya büyükten, küçüğe sıralanabilir.Bu tür ölçeklerde "0" sıfır anlamsızdır.

Örnek: Sınıftaki öğrencileri aldıkları puana göre sıralamak.

-Mod, Medyan, Yüzdelik hesap, Aritmetik ortalama, Rnaj, Asimetrik ve Geçişlidir.

3-)Eşit Aralıklı Ölçekler:



Eğer bir çok nesne belli bir başlangıç noktasına göre (izafi/göreceli) ve belirli bir özelliğe göre sahip oluş derecesi bakımından sıralanmışsa ya da eşit olarak bölümlenmiş ise kullanılan ölçek eşit aralıklıdır. Bu ölçeklerde “0” izafidir yani gerçek değildir.



* Tarih dersinden sıfır alan bir öğrenciye hiçbir şey biliyor denilemez.
* Matematikten 60 alan bir öğrenci 30 alan öğrencinin iki katı bilgiye sahip denilemez.



—Eşit aralıklı ölçeklerde oranlama yapılamaz.

—Eğitimde kullanılan ölçme araçlarının çoğu eşit aralıklıdır.

—Takvim, Isı hesaplamaları, Denizden yükseklik vb. ölçekler eşit aralıklıdır.



* Eşit aralıklı ölçeklerde;



- Standart sapma

- Mod

- Ranj

- Aritmetik ortalama

- Korelâsyon katsayısı

- Medyan hesaplanır.

4-)Eşit Oranlı Ölçekler:



Bu tür ölçeklerde “0” noktası gerçektir.Oranlama yapılabilir..Metre, kilogram, saat bu tür ölçeklere örnektir.



* 2 metre 1 metrenin 2 katıdır. 100 kg, 50 kg’ın 2 katıdır. 4 saat 2 saatin yarısıdır.



* Bu ölçeklerde sıfır “0” gerçektir.