Mondros Ateşkes Antlaşması (30 Ekim 1918)

Limni adasının Mondros Limanında İngiliz Amiral Gardrop ile Bahriye Nazırımız Rauf ORBAY arasında imzalanmıştır. İmzalayan hükümet ise Ahmet İzzet Paşa Hükümetidir.

Maddeleri:

1- İtilaf Devletleri güvenliklerini tehlikeye düşürecek bir durum karşısında gerekli gördükleri herhangi bir yeri işgal edebileceklerdir (7. madde olup en tehlikeli maddedir).
2- Vilayet-i Sitte’de (Bitlis, Diyarbakır, Harput, Sivas, Erzurum, Van) herhangi bir karışıklık çıkarsa itilaf devletleri burayı da işgal edebilirler.(24.Madde)
3- Boğazlar itilaflara teslim edilecektir.
4- Tüm haberleşme istasyonları itilaflara teslim edilecektir.
5- Tüm liman, Tersaneler ve Demiryolları itilaflara teslim edilecek.
6- Tüm kömür yatakları ve Akaryakıt benzeri maddeler itilafların emrine bırakılacak.
7- Sınır güvenliği ve iç güvenlik için gerekli birlikler dışındaki tüm Osmanlı orduları terhis edilecek
8- Yemen-Hicaz, Suriye, Irak, Filistin ve Trablusgarp’taki tüm birlikler en yakın itilaf kumandanlıklarına teslim olacaklar.
9- Bütün itilaf esirleri serbest bırakılacak. Fakat itilafların elindeki Türk esirler serbest bırakılmayacak.
10- İran ve Kafkasya’daki Osmanlı Birlikleri derhal savaş öncesi sınırlarına çekileceklerdir.

Bu maddenin amacı, bu sırada Bakü’ye kadar ilerlemiş olan Enver Paşa’nın İslam Ordusunu durdurmaktı.

Ateşkes İle İlgili Açıklamalar

1- 7. Madde tüm Anadolu’yu işgale açık hale getirmiştir.
2- 24. Madde Doğu Anadolu’da bir Ermeni devleti kurmayı amaçlamaktadır.
3- 3. maddenin uygulanması İstanbul Hükümetinin fiilen bitişi demek olacaktır.
4- 4, 5,7. ve 8. madde ile Mondros’tan sonra başlayacak işgaller karşısında oluşabilecek direniş yok edilmeye çalışılmıştır.
Mustafa Kemal Yıldırım Ordularını teslim etmemek için orduyu Suriye’den tamamen çıkarıp Anadolu’ya sokmuştur.

5- Türk halkı Mondros’tan sonra başlayan işgallere karşı ilk etapta cemiyetler kuracak, daha sonra da Kuvay-ı Milliye ile silahlı direnişe geçecektir.
6- Mondros imzalandığı sırada işgal edilmemiş olan topraklarımız asli Türk Yurdu yani Misak-ı Milli sınırları sayılmıştır.
7- M. Kemal bu sırada Halep’in kuzeybatısındaki VII. Ordu’nun komutanıdır. Ateşkes imzalandıktan sonra 31 Ekim 1918’de Limon Von Sanders Yıldırım Orduları Grup komutanlığından ayrılınca yerine Mustafa Kemal gelecektir.

İlk İşgaller ve Tepkiler

- İlk işgal edilen yer Musul’dur. 3 Kasım 1918- İngilizler
- İngilizler daha sonra Maraş, Antep, Urfa, Samsun, Merzifon, Bilecik, Çanakkale, Kars ve Ardahan’ı işgal ettiler.
- İngilizler Antep, Urfa, Maraş Bölgesini Suriye İtilafnamesi ile Fransa mandasına bıraktılar.
- 4–5 Kasım 1918’de bu sefer Fransızlar Adana, Mersin, Hatay, İskenderun’u işgal ettiler. İşgallere karşı ilk direnişi Hatay-Dörtyol’da Kara Hasan Paşa göstermiştir.
- 6–7 Kasım 1918’de İtalyanlar Antalya ve Konya çevresini işgal ettiler.
- 13 Kasım 1918’de İtilaf Donanması İstanbul’u fiilen işgal etti. Bu sırada İstanbul’a gelen M. Kemal İtilaf Devletleri Donanması için “Geldikleri gibi giderler” demiştir.
- 15 Mayıs 1919’da Yunanlılar İzmir’i işgal ettiler. Onların bu işgallerinde kendilerine en büyük yardımı İngiliz Amiral Webb vermiştir. Webb bir gün önceden İzmir tabyalarını ele geçirmiş ve ertesi gün de buraları Yunanlılara vermiştir.
- Yunanlılara ilk kurşunu Hukuk-u Beşer Gazetesi yazarı Hasan Tahsin (Osman Recep Nevres) atmıştır.
- Kuvay-ı Milliye ilk olarak İzmir’in işgali üzerine Batı Anadolu’da ortaya çıkacaktır.
- Türk halkının en büyük tepkiyi Yunan işgaline göstermesinin sebebi Yunan işgalinin kalıcı olmasıdır.